Η ανάπτυξη της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας & Άμυνας

Προκλήσεις και υποχρεώσεις για την επερχόμενη ελληνική προεδρία

Δρ. Ιωάννης Παρίσης
Υποστράτηγος ε.α.
Διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης / Διεθνών Σχέσεων
 
(Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΑΜΥΝΑ & ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ, τ. Δεκ 2013)

eu_armyΗ ανάληψη της προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Ελλάδα κατά το πρώτο εξάμηνο του 2014, συμπίπτει με πρωτοβουλίες που λαμβάνουν ήδη χώρα εντός της Ένωσης για την προώθηση και περαιτέρω ανάπτυξη των θεμάτων που έχουν σχέση με την ασφάλεια και την Άμυνα. Των θεμάτων δηλαδή που αναφέρονται στην Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών αυτών αναμένεται να ληφθούν αποφάσεις κατά τη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 19-20 Δεκεμβρίου 2013, με βάση τις οποίες θα πρέπει να δοθούν οδηγίες και κατευθύνσεις προς την επόμενη προεδρία για την προώθηση ή υλοποίηση των θεμάτων αυτών. Επιπλέον, η σύνοδος αυτή έρχεται την επαύριον της σύγκρουσης στο Αφγανιστάν. Το βασικό ερώτημα για τα επόμενα 15 έως 20 χρόνια είναι ο ρόλος που θα παίξει η Ευρώπη σε ένα όλο και περισσότερο εξελισσόμενο και ανταγωνιστικό παγκόσμιο περιβάλλον.

ssecurity

Το ιστορικό

Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’90, η αμυντική διάσταση της ΚΕΠΠΑ που είχε καθιερωθεί με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ το 1992, ήταν περιορισμένη και στηριζόταν στο ΝΑΤΟ και τη ΔΕΕ. Σημαντικός αριθμός τροποποιήσεων εισήχθησαν το 1997 με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, και από τότε υπήρξε ανάλογη πρόοδος στα θέματα της ΚΕΠΠΑ.[1]

Αρχικά, η ιδέα της δημιουργίας μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας ασφάλειας και άμυνας προήλθε από μια διπλή διαπίστωση: Πρώτον, ότι, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα περιβάλλον το οποίο χαρακτηριζόταν από πολλές εστίες αποσταθεροποίησης. Δεύτερον, ότι, η σχετική μείωση της δέσμευσης των Ηνωμένων Πολιτειών στον τομέα της ευρωπαϊκής άμυνας, δημιούργησε ένα κενό το οποίο η Ευρώπη δεν ήταν σε θέση να καλύψει. Με τη Συνθήκη της Νίκαιας, το 2001, εισήχθησαν αρκετές τροποποιήσεις και νέα στοιχεία που αφορούν στην ΚΕΠΠΑ, ενώ με τις τροποποιήσεις που εισήγαγε η Συνθήκη της Λισαβόνας (2007) η ΚΕΠΠΑ έλαβε πληρέστερη μορφή, με στόχο να καταστεί αποτελεσματικότερη.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κολωνίας, τον Ιούνιο του 1999, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας και στις αποστολές διαχείρισης κρίσεων, επισημαίνοντας ότι: «… προτιθέμεθα να δώσουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα αναγκαία μέσα και το δυναμικό για να αναλάβει τις ευθύνες της για μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική ασφάλειας και άμυνας». Στη συνέχεια αναφέρεται ότι «…η Ένωση πρέπει να έχει την ικανότητα αυτόνομης δράσης, στηριζόμενη σε αξιόπιστες στρατιωτικές δυνάμεις, τα μέσα για τη λήψη απόφασης χρησιμοποίησής τους και την απαιτούμενη προς τούτο ετοιμότητα, ώστε να αντιδρά στις διεθνείς κρίσεις, με την επιφύλαξη των δράσεων του ΝΑΤΟ. Η ΕΕ θα αυξήσει με τον τρόπο αυτό την ικανότητά της να συμβάλλει στη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια σύμφωνα με τις αρχές του χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».

Επίσης, στην Κολωνία, αποφασίστηκε η μεταφορά των επιχειρησιακών αρμοδιοτήτων της ΔΕΕ στην ΕΕ, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ασφάλειας και  Άμυνας (ΕΠΑΑ) European Security and Defence Policy (ESDP).  Τον επόμενο Δεκέμβριο, στα Συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής του Ελσίνκι έγινε εκτενής αναφορά στην ΕΠΑΑ και στην απόκτηση, από την ΕΕ, δυνατότητας τόσο στρατιωτικής όσο και μη στρατιωτικής διαχείρισης κρίσεων. Παράλληλα, τέθηκε ως Κύριος Στόχος (Headline Goal), η δημιουργία Ευρωπαϊκής Δύναμης Ταχείας Αντίδρασης, για την ανάληψη αποστολών τύπου Πέτερσμπεργκ.  

Το 2003 ήταν το έτος που ξεκίνησε η ανάληψη από την ΕΕ επιχειρήσεων διαχείρισης κρίσεων στο πλαίσιο της ΕΠΑΑ, ενώ εντός του δευτέρου εξαμήνου του ίδιου έτους εγκρίθηκε το κείμενο για την Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας (ΕΣΑ), που αποτελεί τη βάση της ανάπτυξης της ΚΕΠΠΑ και της ΕΠΑΑ και καθορίζει τις απειλές, τους στρατηγικούς αντικειμενικούς σκοπούς της ΕΕ και τους τρόπους υλοποίησής τους.

Από το 2004 η ΕΕ εισήλθε σε νέα φάση της διαδικασίας ανάπτυξης στρατιωτικών δυνατοτήτων για τη διαχείριση κρίσεων, αναλαμβάνοντας νέες πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση αυτή, όπως ο Κύριος Στόχος 2010 (Headline Goal 2010), τα Συγκροτήματα Μάχης (Battlegroups), ενώ η ίδρυση του Ευρωπαϊκού Αμυντικού Οργανισμού (EDA) προσέδωσε νέα διάσταση στην ανάπτυξη των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Συνθήκης της Λισαβόνας, η οποία υπεγράφη τον Δεκέμβριο του 2008 και τέθηκε σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου του επομένου έτους, η ΕΠΑΑ μετονομάσθηκε σε Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) Common Security and Defence Policy (CSDP)-, ενώ παράλληλα διατυπώθηκαν με μεγαλύτερη σαφήνεια οι αρμοδιότητες των διαφόρων οργάνων και οι αποστολές. Μπορούμε να συνοψίσουμε τους αντικειμενικούς σκοπούς της ΚΠΑΑ στην υποστήριξη, αποκατάσταση της σταθερότητας, πρωτίστως σε περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος για την Ένωση, κυρίως μέσω επίμονων προσπαθειών στο πεδίο της πρόληψης κρίσεων, της διαχείρισης κρίσεων, και της ανασυγκρότησης μετά την κρίση.

Επιπλέον η  Συνθήκη της Λισαβόνας εισάγει ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής για την περίπτωση που «ένα κράτος μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του», καθώς και ρήτρα αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών της Ένωσης, για την παροχή αρωγής σε κράτος μέλος, στο έδαφός του, ώστε να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες τρομοκρατικής επίθεσης, καθώς επίσης και σε περίπτωση φυσικής ή ανθρωπογενούς καταστροφής.

Εν τω μεταξύ, όπως προβλέφθηκε στη Συνθήκη της Λισαβόνας δημιουργήθηκε η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (EEAS ), που λειτουργεί από την 1η Ιανουαρίου 2011, ως οιονεί Υπουργείο Εξωτερικών της Ένωσης, υπό τον Ύπατο Εκπρόσωπο (ΥΕ) για την Εξωτερική Πολιτική και Ασφάλεια, υλοποιώντας την ΚΕΠΠΑ και άλλα θέματα εξωτερικής εκπροσώπησης της ΕΕ. Παράλληλα, η Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας (PSC) – που συγκροτείται από τους Πρέσβεις των χωρών μελών – παρακολουθεί τη διεθνή κατάσταση στους τομείς που καλύπτονται από την ΚΕΠΠΑ, εκφράζοντας γνώμες και εισηγήσεις στο Συμβούλιο και τον ΥΕ, ενώ είναι υπεύθυνη για τον πολιτικό έλεγχο και την στρατηγική διεύθυνση των επιχειρήσεων διαχείρισης κρίσεων, λαμβάνοντας ανάλογες αποφάσεις. Στο έργο της υποστηρίζεται από τη Στρατιωτική Επιτροπή (EUMC), την Επιτροπή Μη Στρατιωτικής Διαχείρισης Κρίσεων (CIVCOM), την Πολιτιο-Στρατιωτική Ομάδα (PMG), και το Στρατιωτικό Επιτελείο (EUMS).

CSDP_EN

Η ΚΠΑΑ σε νέα πορεία

Η ΚΠΑΑ αποτελεί τον επιχειρησιακό βραχίονα της ΚΕΠΠΑ, τόσο για στρατιωτικούς όσο και μη στρατιωτικούς (civilian) σκοπούς, αποσκοπώντας στο να καταστήσει την ΕΕ ικανή να αναλαμβάνει ανεξάρτητη δράση στη διαχείριση κρίσεων, στις οποίες το ΝΑΤΟ, ως σύνολο, δεν λαμβάνει μέρος. Από την άλλη, η ΚΕΠΠΑ αποτελεί αφενός το θεσμικό πλαίσιο το οποίο δημιούργησε την ΚΠΑΑ αφετέρου το πολιτικό πλαίσιο το οποίο νομιμοποιεί τις δραστηριότητές της.

Δυστυχώς, παρά τις προόδους που έγιναν κατά τα τελευταία χρόνια, η ΕΕ δεν είναι ακόμα σε θέση να ανταποκριθεί στις διεθνείς κρίσεις έγκαιρα και κατά τρόπο αποτελεσματικό. Η πραγματικότητα αυτή οδηγεί τα αρμόδια όργανα στη λήψη αποφάσεων για την ενδυνάμωση της ΚΠΑΑ ώστε να καταστεί ικανή να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έκανε δεκτή Έκθεση με θέμα «Οι στρατιωτικές δομές της ΕΕ: παρούσα κατάσταση και μελλοντικές προοπτικές» (“EU’s military structures: state of play and future prospects”) με εισηγήτρια την Ευρωβουλευτή Μαριέττα Γιαννάκου. Η Έκθεση παρουσιάζει λεπτομερή εκτίμηση των στρατιωτικών δυνατοτήτων που έχουν αναπτυχθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέχρι σήμερα, με συγκεκριμένες προτάσεις για την βελτίωση του σημερινού θεσμικού πλαισίου, την κάλυψη των κύριων ελλείψεων δυνατοτήτων και την αύξηση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας των στρατιωτικών επιχειρήσεων της ΕΕ.

Σχετική είναι και η Έκθεση της Πορτογαλίδας ευρωβουλευτή Ana Gomes σχετικά με την θαλάσσια διάσταση της ΚΠΑΑ (“Maritime dimension of the Common Security and Defence Policy), η οποία προτείνει κατ’ ουσίαν την διαμόρφωση μιας Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Θαλάσσιας Ασφάλειας (European Maritime Security Strategy). Με την Έκθεση αυτή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναγνωρίζει ότι η ΕΕ έχει πλέον στη διάθεσή της πολλά από τα αναγκαία μέσα ώστε να ανταποκριθεί στις προκλήσεις θαλάσσιας ασφάλειας και στην ανάγκη διαμόρφωσης ενός ασφαλούς περιβάλλοντος στον θαλάσσιο χώρο, μέσω της EEAS  και των λοιπών οργάνων της ΚΕΠΠΑ, των οικονομικών μέσων, της ανάπτυξης της συνεργασίας, της ανθρωπιστικής βοήθειας, της δυνατότητας διαχείρισης κρίσεων και άλλων συναφών εργαλείων πολιτικής δράσης.

Επίσης, από την πλευρά της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε, στις 24 Ιουλίου 2013, κείμενο για την ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια με τίτλο Towards a more competitive and efficient defence and security sector, στο οποίο διατυπώνονται προτάσεις για την ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς και την υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας των αμυντικών βιομηχανιών. Σημαντικός είναι εν προκειμένω ο ρόλος που καλείται να παίξει ο EDA, κύρια αποστολή του οποίου είναι η υποστήριξη του Συμβουλίου και των Κρατών Μελών στις προσπάθειές τους για βελτίωση των αμυντικών δυνατοτήτων τους στο πεδίο της διαχείρισης κρίσεων και η περαιτέρω ανάπτυξη της ΚΠΑΑ.

Στο πλαίσιο αυτών των πρωτοβουλιών εγκρίθηκε στις 21 Νοεμβρίου 2013 με συντριπτική πλειοψηφία στην Ολομέλεια του  Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, έκθεση της αρμόδιας επιτροπής με τίτλο «Η υλοποίηση της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας» (“The implementation of the Common Security and Defence Policy”) με εισηγήτρια την Ευρωβουλευτή Μαριλένα Κοππά. Η Έκθεση αυτή αναφέρεται σε μια ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του θέματος της αναθεώρησης της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Ασφάλειας με στόχο να ανταποκριθεί η Ένωση στις μελλοντικές απαιτήσεις του παγκόσμιου στρατηγικού περιβάλλοντος. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενόψει της Συνόδου Κορυφής (19-20 Δεκεμβρίου), εξέφρασε την θέση ότι «ο δρόμος για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση περνάει από τον πυλώνα της άμυνας και ασφάλειας».

Στο ψήφισμα περιγράφονται οι μεταβαλλόμενες συνθήκες ασφαλείας στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον και αναλύονται συγκεκριμένες προτάσεις, προκειμένου η Ευρώπη «να μην παραμείνει απλά μια μεγάλη αγορά αλλά να διεκδικήσει έναν ευρύτερο παγκόσμιο ρόλο». Μη κρατικοί δρώντες και ασύμμετρες απειλές, η ανάπτυξη της τρομοκρατίας, του οργανωμένου εγκλήματος, της πειρατείας, επιθέσεις στον κυβερνοχώρο, στις τηλεπικοινωνίες, δημιουργούν μία νέα πραγματικότητα και απαιτούν ένα νέο τύπο άμυνας. Η Έκθεση διαπιστώνει τα κενά που υπάρχουν στην κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ και την έλλειψη βούλησης των κρατών-μελών να προχωρήσουν σε αποφασιστικές δράσεις, εν μέσω οικονομικής κρίσης.

Οι προτάσεις διατυπώνονται σε τρεις άξονες. Ο πρώτος αφορά τις προοπτικές και τη φυσιογνωμία της ΚΠΑΑ, ο δεύτερος τις στρατιωτικές υποδομές και ο τρίτος την αμυντική βιομηχανία. Αναλυτικότερα, προτείνεται μεταξύ άλλων η ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής και της ρήτρας αλληλεγγύης, ευέλικτες μορφές συνεργασίας μεμονωμένων κρατών – μελών, χωρίς να απαιτείται ομοφωνία, και βελτίωση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων, μέσω της αναδιοργάνωσης των συγκροτημάτων μάχης (Battlegroups).

Η Έκθεση αναφέρεται στην ανάγκη για στενότερη συνεργασία των δομών της Ε.Ε και του ΝΑΤΟ. Επικροτεί την πρόθεση της Κύπρου να συμμετάσχει στην πρωτοβουλία «Συνεργασία για την Ειρήνη» (PfP) και προτρέπει την Τουρκία να υιοθετήσει μια εξίσου εποικοδομητική στάση. Παράλληλα, διαπιστώνεται η ανάγκη ενίσχυσης της εμπιστοσύνης μεταξύ των εταίρων στη χρήση των στρατιωτικών υποδομών, ώστε να επιτευχθεί μεγαλύτερη αποδοτικότητα με λιγότερους πόρους και για ισχυροποίηση του ρόλου του EDA.

Αναγκαία θεωρείται η ανάπτυξη μιας ισχυρής και μη κατακερματισμένης ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, η οποία θα στηρίζει την ΚΠΑΑ και θα ενισχύει την στρατηγική αυτονομία της Ένωσης, προσφέροντας παράλληλα 750.000 θέσεις εργασίας σε όλη την Ευρώπη. Παραπέμποντας στη συζήτηση της ελληνικής κυβέρνησης με την τρόικα για το θέμα της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, η Μαριλένα Κοππά σημείωσε ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός θα μπορούσε να θέσει το ζήτημα στην ερχόμενη Σύνοδο Κορυφής.

«Η Σύνοδος Κορυφής θα μπορούσε να υιοθετήσει έναν Οδικό Χάρτη για θέματα Ασφάλειας και Άμυνας, η υλοποίηση του οποίου θα αξιολογείται κάθε δύο χρόνια στο πλαίσιο μιας συνόδου Κορυφής» ανέφερε. Παράλληλα, πρότεινε τη θέσπιση Συμβουλίου Υπουργών Άμυνας και την προώθηση της συζήτησης σε θέματα θαλάσσιας ασφάλειας, στο πλαίσιο της ευρύτερης Ευρωπαϊκής Θαλάσσιας Στρατηγικής.

Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπογραμμίζει ότι η ευημερία και το κοινωνικό μοντέλο της Ευρώπης εξαρτάται από ένα ειρηνικό και σταθερό περιβάλλον και καλεί τα κράτη – μέλη να αναπτύξουν τις ικανότητες της ΕΕ να διαχειρίζεται αποτελεσματικά κρίσεις στην ευρύτερη γειτονία της.

Ανάγκη αναθεωρήσεων

Οι απειλές, οι οποίες στο νότο, κυρίως, της Ευρώπης – στην περιοχή της μεσογειακής λεκάνης και στον ευρύτερο χώρο που την περιβάλλει -, εμφανίζονται ιδιαίτερα έντονες και προκλητικές, προέρχονται κυρίως από την ανεξέλεγκτη διάδοση και διασπορά στρατιωτικής τεχνολογίας, κυρίως εκείνης των πυρηνικών, βιολογικών και χημικών όπλων, τη διεθνή τρομοκρατία και την ανεξέλεγκτη-παράνομη μετακίνηση πληθυσμών. Έναντι των απειλών αυτών, το αμυντικό δόγμα της «αποτροπής» εμφανίζεται αναποτελεσματικό και η ισορροπία της συμβατικής ισχύος πολύ μικρής σημασίας. Θα πρέπει επίσης να επισημάνουμε ότι, οι απειλές αυτές δεν είναι αντιμετωπίσιμες από το κάθε κράτος μεμονωμένα, αλλά απαιτούν συλλογική αντιμετώπιση, η οποία προϋποθέτει διεθνή συνεργασία.

Μία δεκαετία από τότε που εγκρίθηκε το κείμενο της ΕΣΑ, θεωρείται ήδη ανεπαρκές και υπάρχουν προτάσεις για την αναθεώρησή της. Απόφαση για την έναρξη μιας σχετικής συζήτησης έλαβε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2007. Από την πλευρά του, το Ινστιτούτο Μελετών για την Ασφάλεια της ΕΕ (EUISS) πραγματοποίησε ένα πρόγραμμα με θέμα European Interests and Strategic Options προκειμένου να προκαλέσει ανάλογη συζήτηση μέσα στην ΕΕ. Από πολλές πλευρές διατυπώθηκε η άποψη ότι το κείμενο της ΕΣΑ δεν κάνει σαφή διάκριση μεταξύ εξωτερικής πολιτικής, πολιτικής ασφάλειας και αμυντικής πολιτικής, ενώ εμφανίζει μια διστακτικότητα στον καθορισμό των τρόπων και των μέσων αντιμετώπισης των απειλών και προκλήσεων. Τελικώς, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2008 παρουσιάστηκαν και εγκρίθηκαν οι προτάσεις για την αναμόρφωση και επικαιροποίηση του αρχικού κειμένου της ΕΣΑ. Όπως αναφέρεται στην εισαγωγή του, το κείμενο αυτό δεν αντικατέστησε την ΕΣΑ, αλλά την ενίσχυσε (Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Ασφάλειας, Βρυξέλλες, 11 Δεκ 2008).

Στα χρόνια που πέρασαν από το 2003 έχουν επιτευχθεί αρκετά στο πεδίο της ευρωπαϊκής ασφάλειας και άμυνας. Ωστόσο, είναι γενική η διαπίστωση ότι μένει σημαντική εργασία προς υλοποίηση. Ως ένα πρώτο βήμα, υποστηρίζεται η ανάγκη σύνταξης μιας Λευκής Βίβλου για τα θέματα Ασφάλειας και Άμυνας, κάτι το οποίο ήδη έχει ζητήσει από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η Λευκή Βίβλος θεωρείται ουσιώδης προκειμένου να καθορισθεί μια σαφής στρατηγική για τους αμυντικούς πόρους που διαθέτει η Ένωση και τη χρήση τους. Είναι σημαντικό να τεθούν σαφείς αντικειμενικοί σκοποί, σχετικά με θέματα που έχουν να κάνουν με τη διάθεση ευρωπαϊκών στρατευμάτων για αποστολές διαχείρισης κρίσεων, τις αμυντικές ανάγκες και προτεραιότητες της Ένωσης, την αλυσίδα της διοίκησης, κ.ά. Το επόμενο βήμα θα μπορούσε να ήταν η διατύπωση μιας «Ευρωπαϊκής Αμυντικής Στρατηγικής», η οποία θα βοηθούσε στην απόκτηση πραγματικής ευρωπαϊκής άμυνας, για την αντιμετώπιση των απειλών. Επίσης, η διατύπωση, ενδεχομένως, ενός ευρωπαϊκού στρατηγικού και επιχειρησιακού δόγματος (strategic doctrine και operational doctrine), με σαφή καθορισμό στρατηγικών στόχων και επιχειρησιακών διαδικασιών.

Εκείνο που έχει μεγάλη σημασία είναι να ενισχυθεί η δυνατότητα στρατηγικής δράσης της Ένωσης, στο πλαίσιο των νέων συνθηκών που έχουν διαμορφωθεί στο διεθνές στρατηγικό περιβάλλον. Θεωρητικά, η ΚΠΑΑ μπορεί να υλοποιείται υπό δύο μορφές δράσης: Η πρώτη περίπτωση, αναφέρεται στην απώλεια της στρατιωτικής ισχύος – η οποία θα μονοπωλείται από το ΝΑΤΟ – ενώ η ΕΕ  θα περιορισθεί σε μη στρατιωτικές δυνατότητες. Στη δεύτερη περίπτωση η Ένωση θα συνεχίσει να αναπτύσσει τις στρατιωτικές και μη στρατιωτικές της δυνατότητες, μέσα στο πλαίσιο των αντικειμενικών σκοπών της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (Nicole Gnesotto, “The need for a more strategic EU”, in What ambitions for European defence in 2020?, EUISS, 2009). Θεωρώντας ότι η δεύτερη περίπτωση είναι εκείνη που έχει επιλέξει η Ένωση και με βάση αυτή βαδίζει, θα πρέπει να καταστεί η ΚΠΑΑ κύριο εργαλείο στην υπηρεσία του διεθνούς ρόλου της Ένωσης, με σαφή καθορισμό του ρόλου και των επιδιώξεών της στο διεθνές σύστημα.

* * *

Εκτιμάται ότι στα Συμπεράσματα της Προεδρίας της Συνόδου Κορυφής, στις 19-20 Δεκεμβρίου 2013, θα δίδονται οδηγίες προς την επόμενη προεδρία, την οποία θα ασκήσει η Ελλάδα, για τον χειρισμό και την προώθηση των σχετικών ζητημάτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2014, την Ελλάδα θα διαδεχθεί στην προεδρία της Ένωσης η Ιταλία, συνεχίζοντας μια κατά κάποιο τρόπο «μεσογειακή» προεδρία. Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι αμφότερες οι χώρες ανήκουν σε εκείνα τα μέλη της ΕΕ που υποστηρίζουν με θέρμη την ανάπτυξη της ΚΠΑΑ. Κανένα δεν ανήκει στα λεγόμενα «ουδέτερα» και κανένα δεν έχει εκφράσει ποτέ την επιθυμία να εξαιρεθεί από τα θέματα της ασφάλειας και άμυνας της Ένωσης. Αντιθέτως, συμμετέχουν, πρωταγωνιστικά θα λέγαμε, σε όλες τις σχετικές πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην ανάπτυξη της ΚΠΑΑ και των συναφών επιχειρησιακών δυνατοτήτων της ΕΕ.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα θα μπορούσε να θέσει, μεταξύ των άλλων, σημαντικά ζητήματα ασφάλειας και άμυνας που την ενδιαφέρουν ειδικώς (όπως και κάποιες άλλες χώρες μέλη). Τέτοιες είναι, μεταξύ των άλλων, το ζήτημα της παράνομης εισόδου μεταναστών, σε συνδυασμό με τη συγκρότηση μιας «ευρωπαϊκής ακτοφυλακής» για τον έλεγχο των θαλασσίων συνόρων της Ένωσης, καθώς και το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας, υπό την έννοια της φυσικής ασφάλειας των ενεργειακών υποδομών (αγωγοί, πλοία μεταφοράς της ενέργειας, λιμάνια φόρτωσης-εκφόρτωσης κλπ).


[1] Για μία ευρεία και εις βάθος ανάλυση του θέματος στο: Παρίσης Ιωάν., Η Ευρώπη της Άμυνας, Αθήνα 2010.

Advertisements
This entry was posted in Ευρωπαϊκή Ασφάλεια και Άμυνα and tagged , , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to Η ανάπτυξη της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας & Άμυνας

  1. Παράθεμα: Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΜΥΝΑΣ | Σύνδεσμος Αποφοίτων Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων, Τάξεως 1976

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s