28/12/1909 – Ελ. Βενιζέλος προς Στρατιωτικό Σύνδεσμο: «Έπρεπε να εγκαδιδρύσετε δικτατορίαν»

Δρ. Ιωάννης Παρίσης

Σαν σήμερα πριν από 105 χρόνια, στις 28 Δεκεμβρίου 1909, ο Ελευθέριος Βενιζέλος έφθανε μυστικά στον Πειραιά, ύστερα από πρόσκληση του «Στρατιωτικού Συνδέσμου». Τον ανέμενε ένας αξιωματικός ο οποίος τον οδήγησε στην οικία λοχαγού στην Αθήνα, όπου τον ανέμενε η Επαναστατική Επιτροπή, υπό τον Συνταγματάρχη Νικόλαο Ζορμπά. (*)

zormpas grayΕλ_ΒενιζΕίχε περάσει μόλις ένα 5μηνο από το ξέσπασμα του Κινήματος στο Γουδί, την παραίτηση της κυβερνήσεως, την αποδοχή από τον Βασιλιά και την νέα κυβέρνηση των όρων των επαναστατών, ενώ είχε προκύψει μια πολιτική ανωμαλία με πολλά αδιέξοδα.
Προβλήματα είχαν προκύψει και στις Ένοπλες Δυνάμεις, όπου η πειθαρχία είχε διασαλευθεί σοβαρά, ενώ έγιναν συλλήψεις αξιωματικών και αυθαίρετες ενέργειες από ακραία στοιχεία.

Σημαντικότερα και θλιβερότερα ήταν τα γεγονότα στον Στόλο, στα μέσα του Οκτωβρίου, όπου εκπρόσωποι της ριζοσπαστικής ομάδας του Στρατιωτικού Συνδέσμου, υπό τον Υποπλοίαρχο Κ. Τυπάλδο, συνέλαβαν τον Διοικητή Υποναύαρχο Δ. Βουδούρη και απέκτησαν τον έλεγχο των αντιτορπιλικών, προκαλώντας θερμή σύγκρουση. Τα αντιτορπιλικά αντάλλαξαν πυρά με θωρηκτά που απέστειλε η κυβέρνηση και η ηγεσία του Συνδέσμου στον δίαυλο του ναυστάθμου, με αποτέλεσμα να υπάρχουν νεκροί και τραυματίες, ενώ κάποια πλοία υπέστησαν ζημιές.

Οι εκπρόσωποι του Στρατιωτικού Συνδέσμου είχαν προσεγγίσει τον Βενιζέλο, μετά την άρνηση του Δημητρίου Γούναρη να αναλάβει την πρωθυπουργία, ο οποίος θεωρούσε ότι έπρεπε να τον αναδείξει στην εξουσία με την ψήφο του ο λαός. Στην προσέγγιση του Βενιζέλου συνέβαλε ο Ίλαρχος Επαμεινώντας Ζυμβρακάκης, ιδρυτικό μέλος του Συνδέσμου

Σε επιστολή που του απέστειλαν ζητώντας του να έλθει στην Αθήνα και να αναλάβει την εξουσία, ο Βενιζέλος απάντησε με επιστολή της 22 Δεκεμβρίου 1909, από τα Χανιά, στην οποία εξέφραζε τις επιφυλάξεις του, θέλοντας να έχει «εγγυτέρα μελέτη της καταστάσεως (…) ότι τα συμφέροντα του Έθνους μου επιβάλλουν τούτο ως επιτακτικόν καθήκον», συνεχίζοντας: «Όπως δυνηθώ να προβώ εις την αναγκαίαν τούτου προκαταρκτικήν μελέτην, αναγκάζομαι να έλθω εις Αθήνας περί το τέλος της εβδομάδος,… Μετά του κ. Κονταράτου (σ.σ. ο αξιωματικός σύνδεσμος) συνεννοήθην περί της ανάγκης όπως η έλευσίς μου μείνει άγνωστος εις τους πολλούς, όσον το δυνατόν επί πλείονας ημέρας.»

Κατά την συνάντηση της 28ης Δεκεμβρίου με την ηγετική ομάδα του Στρατιωτικού Συνδέσμου ο Βενιζέλος, εξέφρασε και πάλι τους ενδοιασμούς του ενώ έγινε εμφανής η αντιπάθειά του προς τον Βασιλέα. Μεταξύ άλλων τους είπε:
«Επαναστατήσαντες και γενόμενοι κύριοι της καταστάσεως, αντί να παραδώσητε την εκτέλεσιν του προγράμματός σας εις τους υπαιτίους της καταστάσεως και να δεχθείτε την ανάθεσιν της εξουσίας εις κομματικήν κυβέρνησιν, έπρεπε να αναλάβητε την εξουσίαν και εγκαθιδρύοντας δικτατορίαν, να διοικήσητε την χώραν διά διαταγμάτων, επί έν τουλάχιστον έτος και μετά ταύτα να συγκαλέσητε Εθνικήν Συνέλευσιν, όπως ρυθμίση τα του πολιτεύματος και περιστείλει τας παρεμβάσεις του Ανευθύνου.»

Με τον όρο «Ανεύθυνο» αναφερόταν στον Βασιλιά. Είπε και άλλα ο Βενιζέλος, όπως για την ανάγκη να οδηγηθεί ο Γεώργιος σε παραίτηση και να τον διαδεχθεί ένας από τους μικρότερους γιους του, υπό την κηδεμονία επιτροπής. Όταν οι αξιωματικοί του Στρατιωτικού Συνδέσμου του πρότειναν να τον ανακηρύξουν δικτάτορα και να εφαρμόσει το πρόγραμμά του απάντησε ότι πλέον οι συνθήκες δεν ήταν ευνοϊκές για κάτι τέτοιο. Την επομένη δημοσιοποίησε την παρουσία του στην Αθήνα, έδωσε συνέντευξη στον τύπο και επέστρεψε στην Κρήτη.

Ο Βενιζέλος επανήλθε στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο του 1910, έχοντας εκλεγεί βουλευτής στις εθνικές εκλογές της 8ης Αυγούστου 1910 ενώ απουσίαζε στην Ελβετία. Ανέλαβε την πρωθυπουργία για πρώτη φορά την 6η Οκτωβρίου 1910. Δύο χρόνια αργότερα άρχιζε ο Πρώτος Βαλκανικός Πόλεμος, στον οποίο, μαζί με τον Διάδοχο Κωνσταντίνο, ήταν πρωταγωνιστές.

 (*)  Σημαντικά ιστορικά στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο, αντλήθηκαν από το δίτομο ιστορικό έργο του Δρος Ιωάννη Παπαπφλωράτου «Η ιστορία του Ελληνικού Στρατού (1833-1949), εκδόσεις Σάκκουλα, 2014.

 

Advertisements
This entry was posted in Ένοπλες Δυνάμεις, Ιστορία and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s