Ισορροπία ισχύος με… ανισορροπία εξοπλισμών

Δρ Ιωάννης Παρίσης (*)

Προσφάτως ήρθε στη δημοσιότητα το ζήτημα του εκσυγχρονισμού των αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας (ΑΦΝΣ) Ρ-3 που διαθέτει (αλλά έχει αποσύρει) το Πολεμικό Ναυτικό. Σχετικοί και άσχετοι δημοσιοποίησαν τις απόψεις τους, συνήθως με τις «απαραίτητες» υπερβολές, είτε για να υπεραμυνθούν την κυβερνητική απόφαση είτε για να την επικρίνουν. Πολλοί «ειδικοί» διατύπωσαν απόψεις είτε για να συμπολιτευθούν ή αντιπολιτευθούν, είτε απλώς για να… μη μείνουν χωρίς άποψη για το θέμα. Στο σημείωμα αυτό δεν θα αναλύσουμε τις τεχνικές πλευρές του θέματος, αλλά θα διατυπώσουμε κάποιες γενικότερες σκέψεις και διαπιστώσεις επί των εξοπλισμών.

Orion-P3Θα πρέπει να γίνει αντιληπτό από τους έχοντας αποφασιστική αρμοδιότητα –καταρχήν από την πολιτική ηγεσία της χώρας- ότι η Ελλάδα είναι χώρα ναυτική. Ιστορικά και παραδοσιακά η πολιτιστική και οικονομική ανάπτυξή της συνδέονται άμεσα και απολύτως με το θαλάσσιο στοιχείο. Κατά συνέπεια οφείλει να διαθέτει ισχυρές ναυτικές ή καλύτερα αεροναυτικές δυνάμεις, καθώς και στρατιωτικές δυνάμεις κατάλληλες να μεταφερθούν δια θαλάσσης και αέρος. Μόνον έτσι θα μπορεί να ασκεί έλεγχο όχι μόνον επί του Αιγαίου αλλά και επί του ευρύτερου γεωστρατηγικού ενδιαφέροντος χώρου που την περιβάλλει. Είναι ευνόητο βεβαίως ότι, η άμυνα του βόρειου χερσαίου χώρου είναι εκ των ουκ άνευ, δεδομένου ότι χωρίς αυτόν δεν είναι εφικτός ο έλεγχος και η κυριαρχία επί του Αιγαίου.

Δεν υπάρχει λοιπόν καμία αμφιβολία ότι το Πολεμικό Ναυτικό της χώρας έχει απόλυτη ανάγκη ΑΦΝΣ (ή άλλο ανάλογο εξοπλισμό) για πολλούς σημαντικούς λόγους που δεν είναι δυνατόν να αναλυθούν εδώ. Θα πρέπει μάλιστα να ληφθεί υπόψη ότι πολλά παράκτια πολεμικά ναυτικά διαθέτουν δική τους ναυτική αεροπορία. Πριν από μια 20ετία περίπου το Πολεμικό Ναυτικό απέκτησε έξι μεταχειρισμένα ΑΦΝΣ τύπου Orion Ρ-3 από τις Ηνωμένες Πολιτείες προκειμένου να αντικαταστήσει τα ακόμα παλαιότερα τύπου Albatross. Τα Ρ-3 αυτά ήταν ήδη παλιά και, από ότι φαίνεται, εδώ και μερικά χρόνια εξήντλησαν πλέον τα όριά τους, λόγος για τον οποίο το Ανώτατο Ναυτικό Συμβούλιο αποφάσισε την καθήλωσή (απόσυρσή) τους.

Τι πρέπει να γίνει τώρα, ή έπρεπε να είχε γίνει προ ετών; Το αν η πλέον συμφέρουσα λύση είναι ο εκσυγχρονισμός των παμπάλαιων πλέον Ρ-3, ή η προμήθεια νέων ΑΦΝΣ ή άλλων μεταχειρισμένων, ή ακόμη η χρησιμοποίηση μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων – UAS ή RPAS (1) είναι ένα θέμα στο οποίο είναι καλύτερα να απαντήσουν εκείνοι που γνωρίζουν, που δεν είναι άλλοι από τους αρμόδιους αξιωματικούς του Πολεμικού Ναυτικού και τις Πολεμικής Αεροπορίας.

Τίθεται, ωστόσο, ευλόγως το ερώτημα: Εφόσον τα αεροσκάφη Ρ-3 ήταν ήδη παλιά όταν αποκτήθηκαν και άρα το υπόλοιπο της διάρκειας ζωής τους μπορούσε εύκολα να εκτιμηθεί, για ποιο λόγο δεν εντάχθηκε από τότε σε κάποιο πρόγραμμα εξοπλισμών η ανανέωσή τους στα επόμενα 10-15 χρόνια; Προφανώς ένα τέτοιο πρόγραμμα δεν πήρε ποτέ τη αναγκαία προτεραιότητα. Κάποιοι βεβαίως θα απαντήσουν ότι οι εξοπλισμοί δεν πραγματοποιούνταν με βάση έναν στρατηγικό σχεδιασμό αλλά με το «σύνδρομο του σούπερ-μάρκετ» (μπαίνουμε μέσα και ότι μας «αρέσει» το ρίχνουμε στο… καλάθι). Δυστυχώς αυτή η αντίληψη κυριαρχούσε αφότου τον έλεγχο των εξοπλισμών ανέλαβε από το 1996 ένα πολιτικό προσωπικό που είχε τις δικές του «προτεραιότητες».

Εκείνο όντως που αναδεικνύεται και από την υπόθεση των αεροσκαφών Orion P-3 είναι η διαχρονική ανυπαρξία στρατηγικής επί των εξοπλισμών. Μιας στρατηγικής που θα καθόριζε ανάγκες, επιχειρησιακές απαιτήσεις, χρονοδιαγράμματα και ισόρροπη απόκτηση οπλικών συστημάτων… μεταξύ Κλάδων και Όπλων. Είναι, για παράδειγμα, λογικό να «πανηγυρίζουν» κάποιοι διότι αποκτήθηκε το «ΔΕΙΝΑ» σύγχρονο οπλικό σύστημα και να αδιαφορούν για το ότι κάποιο άλλο –με το οποίο θα πρέπει να συνεργάζεται το «σύγχρονο» – είναι πλέον μη αξιόμαχο;

Leo2-M113Τι εννοώ με τη φράση «ισόρροπη απόκτηση»; Αντί άλλης ανάλυσης παραθέτω μία χαρακτηριστική φωτογραφία. Προέρχεται από άσκηση τεθωρακισμένης ταξιαρχίας κάπου στη Θράκη και έχει δημοσιευθεί προ τριετίας στον περιοδικό τύπο. Την έχω κρατήσει στο ηλεκτρονικό αρχείο μου, διότι ίσως δεν υπάρχει χαρακτηριστικότερη απεικόνιση της ανισορροπίας στους εξοπλισμούς!

Η φωτογραφία αυτή δεν εμφανίζει απλώς δύο διαφορετικές εποχές οπλικών συστημάτων που απέχουν μεταξύ τους μισό αιώνα, αλλά ταυτόχρονα εμφανίζει τον παράλογο και χωρίς προγραμματισμό τρόπο με τον οποίο έγιναν οι μεγάλες προμήθειες πολεμικού υλικού στα προηγούμενα χρόνια.

Τι δείχνει η φωτογραφία; Ένα άρμα μάχης Leopard 2 HEL και λίγο πιο πίσω ένα τεθωρακισμένο όχημα μεταφοράς προσωπικού Μ-113, στο οποίο βέβαια επιβαίνει η ομάδα πεζικού που «συνεργάζεται» με το άρμα. Έθεσα τη λέξη εντός εισαγωγικών για τους εξής λόγους:

α.  Το πρώτο, υπερσύγχρονο και με εκπληκτικές επιδόσεις, το καλύτερο οπλικό σύστημα του Ελληνικού Στρατού και ένα από τα καλύτερα άρματα μάχης παγκοσμίως. Το δεύτερο ένα παμπάλαιο τεθωρακισμένο όχημα μεταφοράς προσωπικού με επιδόσεις εξαιρετικές για τις… δεκαετίες 1960 – 1970!

β.  Η δυσκολία της συνεργασίας των Μ113 έγινε αντιληπτή ακόμη και με τα άρματα Leopard 1 στη δεκαετία του 1980, όταν στις ασκήσεις τα τελευταία αναγκάζονταν να μειώνουν ταχύτητα ώστε να τους… φθάσουν τα πρώτα. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι στην περίπτωση των υπερσύγχρονων Leopard 2 η «δυσκολία» καθίσταται «αδυναμία». Για όσους δεν έχουν αντίληψη του προβλήματος αναφέρω απλώς ότι η σχέση είναι ίδια με εκείνη ενός Porsche Cayenne με ένα LADA των 1200 κυβικών.

Είναι πράγματι απορίας άξιο το γιατί «πανηγύριζαν» κάποιοι επειδή ο Στρατός Ξηράς απέκτησε ένα υπερσύγχρονο οπλικό σύστημα, όταν το άλλο Όπλο, με το οποίο οφείλει να συνεργάζεται, «έμεινε» πίσω; Γιατί αποτελεί «επιτυχία» η απόκτηση των Leopard 2, όταν δεν υπήρχε αντίστοιχο όχημα μάχης για το Πεζικό, με το οποίο υποχρεωτικώς αυτά θα συνεργάζονται; Και, αν η νοοτροπία αυτή μπορεί να δικαιολογηθεί για το επίπεδο του λοχαγού, είναι προφανώς αδικαιολόγητη για το στρατηγικό επίπεδο. (2)

Επανέρχομαι λοιπόν στην ανυπαρξία στρατηγικού σχεδιασμού επί των εξοπλισμών. Είναι γνωστό ότι κατά την περίοδο 1996-2003, η Ελλάδα προέβη στις μεγαλύτερες εξοπλιστικές προμήθειες μετά τον Β’ΠΠ. Δεν εξετάζονται εδώ οι διάφορες οικονομικές ανομίες ή παρασπονδίες, για κάποιες από τις οποίες έχει αποφανθεί ή εξετάζει ακόμη η Δικαιοσύνη. Εκείνο που ενδιαφέρει είναι να επισημανθεί η χωρίς προγραμματισμό και αξιολόγηση των πραγματικών αναγκών και επιχειρησιακών απαιτήσεων προμήθεια οπλικών συστημάτων. Αγορές συστημάτων που σε αρκετές περιπτώσεις έγιναν σε αντίθεση προς τις απαιτήσεις και εισηγήσεις του κατά περίπτωση αρμοδίου Γενικού Επιτελείου.

Η χάραξη μιας ενιαίας στρατηγικής επί των εξοπλισμών, με το ανάλογο χρονοδιάγραμμα απόκτησης, θα είχε εξασφαλίσει ώστε, ανάμεσα στις τόσες εξοπλιστικές προμήθειες και στα ασύλληπτα ποσά που δαπάνησε το ελληνικό κράτος στην προαναφερθείσα περίοδο, να μην είχαν «ξεχαστεί» κάποιοι τομείς κύριας ανάγκης. Έτσι, θα είχε ίσως εξασφαλιστεί, μεταξύ των άλλων, ένα σύγχρονο ΑΦΝΣ για το Πολεμικό Ναυτικό.

(*) Ο Ιωάννης Παρίσης είναι Υποστράτηγος ε.α., Διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης – Διεθνών Σχέσεων Πανεπιστημίου Κρήτης, Πρόεδρος της Ακαδημίας Στρατηγικών Αναλύσεων (ΑΣΑ).

(1) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε έγγραφά της σημειώνει ότι αποδέχεται: “… the term Remotely Piloted Aircraft System (RPAS) instead of Unmanned Aircraft System (UAS) previously used by the international community, to highlight the fact that the systems involved are not fully automatic but have always a Pilot in Command responsible for the flight.”
(2) Είναι απαραίτητη μια διευκρίνιση: Ο γράφων υπήρξε αξιωματικός των Τεθωρακισμένων, εκπαιδεύτηκε το 1982 στα άρματα Leopard στην Σχολή Τεθωρακισμένων του Γερμανικού Στρατού και το 1983 «έβγαλε» για πρώτη φορά τα άρματα αυτά στο πεδίο των ασκήσεων στην Ελλάδα. Το 1993 εξέδωσε το μοναδικό στην Ελλάδα βιβλίο για τα άρματα μάχης (Παρίσης Ι., ΧΑΛΥΒΔΙΝΟΙ ΘΩΡΑΚΕΣ, Αθήνα, 1993).
Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s